Siyaset Bilimci ve Araştırmacı Yazar Ömer Tokgöz gazetemize yaptığı açıklamada kör tapalı ve yıkık durumda olan Hacı Fatma Hanım çeşmesinin ihya edildiğini açıkladı. 2017 yılından beri ecdat yadigarı tarihi çeşmeleri yerinde saha çalışması yaparak incelediğini belirtti. Tarihi Hacı Fatma Hanım çeşmesi hakkında 2023 yılından itibaren çeşmenin kötü durumuna ilişkin haber ve köşe yazıları ile kamuoyunu bilgilendirdiğini belirtti.

Karatay İlçesi Aziziye Mahallesi’ndeki Hacı Fatma Hanım çeşmesi Konyalı hayırsever bir kadın olan Hacı Fatma Hanım tarafından 1894 yılında yaptırılmıştır. Tarihi çeşme zamanla kentsel dönüşüm sonucu bir otopark kenarında ve çöp konteynerleri içinde kalmıştı. Üst kısmından ve sol tarafından düşen taşlar nedeniyle mail-i inhidam (yıkılmak üzere) vaziyetine düşmüştü. Çeşmenin lülesi ise uzun zamandır kör tapalı halde idi.

Tokgöz çeşmenin son durumunu görmek üzere yaptığı son ziyarette tarihi çeşmenin yakın bir yere taşındığını, temizlenip tamir edildiğini ve çeşmesinden tatlı su akıtıldığını gözlemlediğini belirtti. Tarihi çeşme bulunduğu yerden 50 metre geriye alınarak kaldırım üstünde orijinal şekliyle yeniden inşa edilmiştir. Tarihi çeşmenin mahalle içinde kullanışlı ve uygun bir yere taşınmasını önermiştim. İlgili kurumlarca bu fikrin dikkate alınması fevkalade isabetli bir adım olmuştur.

Tarihi çeşmenin mimari özelikleri:

Kitabesine göre çeşme, Hicri tarihle 1312 yılında ve miladi takvimle 1894 yılında mahalle sakinlerinden Hacı Fatma Hanım tarafından yaptırıldı. Mimari olarak enine dikdörtgen bir kütle üzerine oturan yapı, tek cepheli, sivri kemerli ve dikdörtgen formlu bir sokak çeşmesidir. Kesme taş ve moloz taştan inşa edilmiş olup, oldukça sade bir cephe anlayışına sahiptir. Yaklaşık 30 cm derinliğindeki çeşme nişi yanlardaki düz profilli başlıklara oturan, sivri kemerle kuşatılmış, alınlık ve saçak kısmı düz silmelidir. Kemer kilit taşında akantus yaprağı olarak bilinen bitkisel süsleme yer almaktadır.

Kitabe çözümlemesi:

Mâh-ı Muharrem bu çeşmenin bâniyesi oldu. Hacı Fatma Şâr bunlar bahşedeler ana ihlâs Fâtiha Mâaşallah/(orta göbek kısmında) Uhrevîce mağfiret olmaklığa bu vâsıta sa'y ona hak müyesser kıla hüsn-ü hâtime (Sene 1312)

Çeşme kitabesindeki bilgilere göre 1312 yılının Muharrem ayında yani 1894 yılının temmuz ayı içinde yaptırılmıştır. Bu güzel eser maşallah denilerek övülmektedir. Hacı Fatma Hanım bu hayır eserini yaptırarak çeşmeden su akmasına vesile oldu, su sesi geldi. Çeşmeden su içenler bu hayırsevere İhlas ve Fatiha suresi okuyup hediye etsinler. Bu hayır eseri çeşme ile hak katında affa nail ola ve ömrünü güzelce tamamlasın şeklinde dua edilmektedir. Çeşme Gödene taşı ve Sille taşından yapılmıştır.

Siyaset Bilimci ve Araştırmacı Yazar Ömer Tokgöz 132 yıllık tarihi Hacı Fatma Hanım çeşmesinin ihya edilmesi, tarihi eserleri koruma ve saygıya güzel bir örnek olmuştur. Amacımız ecdat yadigarı bu tür tarihi çeşmelerin lülesinden su akar şekilde çeşme olarak hizmet vermesidir. Ecdat yadigarı bir hayır eseri olan tarihi çeşmenin ayağa kaldırılması fevkalade önemli bir adımdır. Tarihi eserleri koruma ve ihya etme anlamında müşterek adım atan Konya Büyükşehir Belediyesi, Vakıflar Bölge Müdürlüğü, KOSKİ Genel Müdürlüğü ve ilgili kamu görevlilerine ve çeşmenin ihyasına vesile olanlara teşekkür ederim.

Benzer durumdaki tüm tarihi çeşmeler aynı hassasiyetle korunmalı ve ihya edilmelidir. Bu bağlamda

• Benzer durumdaki tarihi ve nitelikli çeşmelerin tamamı tescil edilmeli, koruma altına alınmalı ve ihya edilmelidir. Tarihi eserlere zarar verenleri tespit için kamera kontrolu yapılmalıdır. Tarihi eserlerin üzerinde mutlaka orijinal kitabesini açıklayıcı ve tanıtıcı dijital barkod konulmalıdır. Akıllı telefonlar ile barkot okutularak tarihi eser hakkında bilgi edinilmesi mümkün olacaktır.

• 2683 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma kanunu hükümleri doğrultusunda bu tür eserlere zarar verenlere 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ve beş bin güne kadar adli para cezaları ivedilikle uygulanmalıdır. Kamuoyu bu yönde bilgilendirilmelidir.

HABER MERKEZİ