Siyaset Bilimci ve Araştırmacı Yazar Ömer Tokgöz Gödene mahallesinde yapılan Konya barana türküleri gecesine katıldı. Programda önemli mahalli sanatçılar ve Konya türkülerine aşina insanlar bir araya geldi. Program Konya türkülerine hizmet etmesiyle tanınan Gödene’ li Mustafa Özceran'ın daveti ile gerçekleşti. Konya barana gecesi veya Konya oturağı olarak bilinen saz ve söz muhabbetleri hem Türkmen geleneğinin hem de Mevlevi dergahının musiki geleneğinin birleşmesi ile oluşmuştur. Uzun kış gecelerinde musiki icrası ve sohbetler yapılarak insanlar arasında Konya kültürünün saz ve söz ile yaşatıldığı görülmektedir.
Konya türküleri üzerine en güzel değerlendirmeleri edebiyatçı yazar Ahmet Hamdi Tanpınar Beş Şehir isimli eserinde yapmıştır. “Konya’da Mevlânâ kadar yükseklerde uçmasa bile varlığını bize onun kadar kuvvetle kabul ettiren ikinci- Selçuk epopesi(destanı) de düşünülürse-üçüncü bir varlık daha vardır, folklor. Ben Orta Anadolu türkülerini o gurbet, keder, türlü ten yorgunluğu ve iç darlığı dolu acı dert kervanlarını bu şehirde tanıdım.” demiştir.
Bu noktada merhum Alev Alatlı’dan ilginç bir yoruma göz atalım, “dünya görüşü ve müzik” başlıklı yazısında şöyle diyor: “Ancak, meselenin başka bir yönüne temas etmek istiyorum. Size biraz müziğin psikolojisinden ve dünya görüşleri ile ilişkisinden bahsedeceğim… Öncelikle anlamamız gereken, müziğin “dünya görüşü” nü yansıttığıdır; belli bir dönemin dünya görüşünü yansıtır müzik. Hemen bir örnekle açıklayayım; örneğin, Konya Ovası’nda güneş cura ile batar. Şöyle bir düşünün ne demek istediğimi. Cura sesinin, Konya ovasının yarattığı psikolojiyi düşünün. Aynı sesi sanayi toplumlarında bulamazsınız.”
Daha eskilere gittiğimizde ise Evliya Çelebi’nin gezip gördüğü zamanda Konya’ lılar için “...saz, söz, ney, sema ve safaya düşkündürler...” demektedir. Konya oturak âlemleri, öyle sanıldığı gibi, her rast gelenin, içine girebileceği bir iş değildi. O âlemlere girebilmek için, yıllarca sözde sadakat, emanete sahip olma, mertlik, gözii peklik, hele hele beline sağlam olma gibi dürüst karakterden, mümeyyiz vasıflardan, tecrübeden geçmiş olmak lâzımdı.
Saim Kayhan üstadın solist olarak bulunduğu programda saz heyetinde udi Adnan Demirci, Udi Mustafa Kayahan, Kanuni Fehmi Zavazar, Udi Osman Kayhan, Kemani Mehmet Kalaycı, bağlama Ahmet Güneş, bağlama Ahmet Güden ve ritm kaşık Mehmet Karagöz, Neyzen Mehmet Eken bender ve tef ile yer aldılar. Konya barana türküleri icrasında sazende heyetinde iki ud, iki bağlama, cümbüş, keman, ritm saz olarak kaşık, bendir ve tef ile sekiz kişilik bir ekip bir araya geldi. Müzikal ve enstrümantal bir zenginlik ve coşku ile türküler çalındı ve söylendi.
Konya türkü gecesinde başlangıç müziği olarak enstrümantal Peşrev eseri çalındı. Daha sonra “Bergama, Menteşeli, Şu Sillenin sokakları sekili türküsü ile devam edildi. Üsküdar, Sille, Acemoğlu türküleri” icra edildi. Sırasıyla Gesi Bağları, Emirdağı, Ağam ben yandım, Baygın Cemilem, Karadut, Evlerinin önü nane maydanoz ve Eşmakaya, Elmaların yongası türküleri icra edildi.
Neyzen Mehmet Eken solo olarak ney ile Aşık Veyselden Dostum dostum türküsünü ve Fikrimin ince gülünü seslendirdi. Udi sanatçı Adnan Demirci programda istek cümbüş ve udu ile uzun hava olarak Sefil Baykuş, Zahidem, Şu Yüce dağları duman kaplamış, Ham meyveyi kopardılar dalından, Kaşlarını eğdirirsin, Ereğli’den bir kız geçti, Bayramdan bayrama, Hata ettim bir kere, Bülbül havalanmış ve Sevmekten kim usanır eserlerini seslendirdi.
Barana muhabbetinin ilerleyen evresinde solist Saim Kayhan tarafından seslendirilen Oy Havar, Mevla’m birçok dert vermiş, Ayrılık kolay değil, ne ağlarsın benim zülfü siyahım, bir fincan kahve olsan, dalgalandım da duruldum gibi şarkı ve türküler ise programa ayrı bir renk kattı. Program sonunda Yüce dağları duman bağlamış isimli şiirinden bestelenmiş olan uzun havayı Adnan Demirci seslendirdi.
Tokgöz Konya barana oturaklarında yalnız hareketli kaşık havaları değil, hüzünlü eserlerin de söylendiğinin altını çizdi. Özellikle seferberlik zamanı yakılan Menteşeli türküsü ile birlikte sözleri Ziya Gökalp'e 'e ait şehit haremi ve Balkan faciası üzerine bir annenin seslenişini ve feryadını dile getiren filozof Rıza Tevfik Bölükbaşı tarafından yazılmış "Şu Yüce dağları duman kaplamış" gibi hüzünlü ve ağır türküler iştiyakla söylenmektedir.
Siyaset Bilimci ve Araştırmacı Yazar Ömer Tokgöz sözlerini şu değerlendirme ile tamamladı. Konya müziği, kültürü ve sohbet adabı kuşaktan kuşağa Konya barana gecelerinde ve türkülerinde yaşatılmaktadır. Konya mızrabı denilen saz vuruş tekniği Türkiye geneli bilinen ve meşhur olmuş bir saz çalma tekniğidir. Konya merkezinde ve ilçelerinde yapılan bu türkü geceleri Konya’nın ve Türkiye’nin hakiki müzik değeridir. Kültür bakanlığı ve yerel yönetimlerce bu musiki kültürünü yaşatmak ve genç kuşaklara tanıtmak üzere Konya Barana Türküleri bölümü kurulmalıdır.
HABER MERKEZİ