Türkiye’nin en kurak tarım havzalarından biri olan Konya Ovası’nda, kuraklığa karşı bilimsel çözüm niteliğinde bir proje hayata geçiriliyor. Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Cevdet Şeker yürütücülüğünde hazırlanan “Atık Araç Lastiği Biyokömürünün Toprağın Su Dinamiği ve Bitki Gelişimine Etkilerinin Sınırlayıcı Su Aralığı Yaklaşımı ile Belirlenmesi” başlıklı proje, TÜBİTAK 1001 – Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı kapsamında destek almaya hak kazandı. Projede Prof. Dr. Sait Gezgin ve Doç. Dr. Hamza Negiş araştırmacı olarak yer alıyor.
KONYA OVASI KRİTİK EŞİKTE
Konya; Yıllık ortalama 320 mm yağış alan Türkiye’nin en büyük kapalı havzasına sahip yeraltı su seviyesi hızla düşen Organik madde oranı düşük, kireçli toprak yapısına sahip bir bölge olarak iklim değişikliğinden en fazla etkilenen tarım alanları arasında gösteriliyor. Obruk oluşumları artarken, sulama maliyetleri çiftçiler için sürdürülemez boyutlara ulaşıyor. Uzmanlara göre çözüm artık “daha fazla su çekmek” değil, “toprağın suyu daha uzun süre tutmasını sağlamak”.
ATIK LASTİK TARIMI KURTARABİLİR Mİ?
Proje kapsamında atık araç lastiklerinden ileri dönüşüm teknolojisiyle elde edilen karbon bazlı biyokömür materyali, Konya topraklarına uygulanacak. Araştırmada; Toprağın su tutma kapasitesi, gözenek yapısı ve havalanma bitki kök gelişimi, kuraklık stresine dayanım sınırlayıcı su aralığı parametresi bilimsel olarak analiz edilecek. Karbon bazlı materyalin toprağı sünger gibi davranmaya yönlendirerek suyu daha uzun süre muhafaza etmesi hedefleniyor.
ÜNİVERSİTE–SANAYİ İŞ BİRLİĞİ MODELİ
Projeye teknik destek sağlayan Ahlat Geri Dönüşüm Enerji A.Ş., atık araç lastiklerini ileri teknoloji ile işleyerek karbon esaslı ürünler üreten Türkiye’nin önemli tesislerinden biri olarak öne çıkıyor. Konya Çumra Organize Sanayi Bölgesi’nde faaliyet gösteren şirket, bu proje kapsamında, araştırmada kullanılacak karbon bazlı materyalin teknik üretim desteğini sağlıyor. Bilim insanlarıyla saha ve analiz iş birliği yürütüyor Döngüsel ekonomi modeline katkı sunuyor Yetkililer, bu çalışmanın yalnızca bir akademik proje değil, aynı zamanda Türkiye’de sürdürülebilir sanayi–tarım entegrasyonunun örnek modeli olduğunu belirtiyor.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE KARŞI YERLİ ÇÖZÜM
TÜBİTAK 1001 programı kapsamında desteklenen proje, bilimsel özgünlüğü ve ulusal ihtiyaçlara çözüm üretme potansiyeli nedeniyle kabul edildi. Uzmanlara göre proje başarılı sonuç verirse, Daha az sulama ile daha yüksek verim yeraltı su kullanımının azalması Kuraklığa dayanıklı tarım modeli Atık lastiklerin çevreci değerlendirilmesi Karbonun toprağa sabitlenmesiyle iklim dostu üretim gibi çok yönlü kazanımlar sağlanabilir.
TÜRKİYE İÇİN STRATEJİK ÖNEME SAHİP
Bu çalışma, hem kuraklıkla mücadele hem de atık yönetimi açısından Türkiye’nin öncü projeleri arasında gösteriliyor. Bilim insanları ve sanayiciler, Konya Ovası’nda başlayacak bu araştırmanın başarılı olması halinde modelin diğer kurak bölgelerde de uygulanabileceğini belirtiyor. MİYASE NUR ELMACI