Sivil toplum kuruluşları, toplumun dayanışma ruhunu ayakta tutan önemli yapılardır. Ancak bu kuruluşlar, topladıkları bağışların büyüklüğü ve kamuoyundaki etkileri arttıkça daha güçlü bir denetim mekanizmasına tabi olmalıdır. Çünkü güven, yalnızca iyi niyetle değil; şeffaflık ve hesap verebilirlikle sağlanır.
Son yıllarda AHBAP Derneği, özellikle afet dönemlerinde yürüttüğü yardım faaliyetleriyle Türkiye’nin en çok konuşulan sivil toplum kuruluşlarından biri hâline geldi. Ancak zaman içinde derneğin faaliyetleri kadar onu destekleyen bazı isimlerin siyasi söylemleri ve kamuoyundaki tartışmalar da gündeme gelmeye başladı. Bu durum, yardım kuruluşlarının siyasi tartışmaların dışında kalmasının ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gösterdi.
Bugün yürütülen soruşturma, kamuoyunda uzun süredir dile getirilen bazı soru işaretlerinin resmî makamlar tarafından incelenmeye başlanması bakımından önemlidir. Hukuki sürecin sonucunu beklemek gerekir. Ancak burada üzerinde durulması gereken başka bir husus da vardır.
Kamuoyunda dile getirilen iddiaların ve eleştirilerin uzun süre karşılık bulamaması, denetim mekanizmalarının zamanında işletilip işletilmediğine ilişkin tartışmaları beraberinde getirmiştir. Soruşturmanın bir vatandaşın şikâyeti üzerine başlamış olması, kamu adına denetim yapan kurumların daha proaktif davranması gerekip gerekmediği sorusunu da gündeme taşımaktadır. Eğer ciddi iddialar uzun süre kamuoyunda konuşuluyorsa, devletin ilgili denetim mekanizmalarının gecikmeden harekete geçmesi, hem kamu güveninin korunması hem de varsa usulsüzlüklerin büyümeden önlenmesi açısından büyük önem taşır.
Devletin temel görevlerinden biri yalnızca suç işlendiğinde müdahale etmek değil, etkin denetim mekanizmalarıyla kamu yararını korumaktır. Bu nedenle vatandaşların haklı olarak şu soruyu sorması doğaldır: İddialar daha erken ve etkin şekilde incelenseydi, bugün yaşanan tartışmalar bu boyuta ulaşır mıydı? Bu soru, yalnızca bu dosya için değil, kamu yararına çalışan tüm kuruluşların denetlenmesi açısından da önemlidir.
Bunun yanında soruşturmanın kapsamı yalnızca mali işlemlerle sınırlı kalmamalı; kamuoyunda dile getirilen bütün iddialar hukuk devleti ilkesi çerçevesinde tarafsız biçimde araştırılmalıdır. Derneğin yurt içi ve yurt dışındaki bağlantıları, finansman kaynakları ve yabancı kişi veya kuruluşlarla ilişkileri, somut delillere dayanılarak incelenmelidir. Kamuoyunda zaman zaman İsrail veya başka yabancı aktörlerle olası bağlantılara ilişkin iddialar da gündeme gelmektedir. Bu tür iddialar peşinen doğru ya da yanlış kabul edilmemeli; yetkili makamlar tarafından deliller ışığında araştırılmalı ve ulaşılan sonuçlar şeffaf biçimde kamuoyuyla paylaşılmalıdır. Böylece hem spekülasyonların önüne geçilir hem de toplumun devlete ve adalet sistemine olan güveni güçlenir.
Sonuç olarak mesele yalnızca tek bir dernek değildir. Asıl mesele, Türkiye’de faaliyet gösteren tüm sivil toplum kuruluşlarının aynı şeffaflık ve denetim standartlarına tabi olmasıdır. Hukuk, kimseyi peşinen suçlu ilan etmez; ancak hiçbir iddianın da cevapsız kalmasına izin vermemelidir. Güçlü devlet, iddiaları görmezden gelen değil; zamanında inceleyen, denetleyen ve ulaştığı sonucu milletle açıkça paylaşan devlettir.