İşletmeler yapay zekâ (YZ) teknolojilerine bütçe ayırıyor ve çalışanlarına erişim sağlıyor; ancak kullanım kısıtlamaları ve üretken YZ'nin iş dünyasında yaygın olarak benimsenmesi, bir şirketin YZ kullanıp kullanmadığından, teknolojiye ne kadar para ve zaman harcadığına doğru bir eğilim kaymasıyla yeni bir eşitsizlik kaynağı yaratıyor.
ABD merkezli kurumsal harcama platformu Ramp AI Index'e göre, şirketler arasındaki yapay zeka kullanımındaki fark daha da belirginleşti.
Yapay zekâ harcamalarında en üst %1'lik dilimde yer alan şirketler, çalışan başına aylık yaklaşık 7.450 dolar harcarken, en üst %10'luk dilimde yer alan şirketler 611 dolar harcıyor ve ortalama bir şirketin çalışan başına aylık yapay zekâ harcaması 11,38 dolar.
Bu trend, iş dünyasında yapay zekaya erişimin standart bir araç olmaktan çıkıp, finansal kaynaklara, teknoloji stratejisine ve risk iştahına bağlı olarak büyük ölçüde değişen rekabetçi bir faktöre dönüştüğünü gösterdi.
Bazı firmalar çalışanlarına birden fazla yapay zeka modeli, kodlama aracı, API tabanlı araç ve kurumsal abonelik sunabilirken, diğerleri temel aboneliklerle sınırlı kalmakta veya veri güvenliği, telif hakkı, müşteri hassasiyeti ve düzenleyici riskler nedeniyle kullanımı kısıtlamak zorunda kalmaktadır.
OECD'nin Kasım 2025'te yayınladığı küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler) için üretken yapay zekâ raporuna göre, şirketler yapay zekânın benimsenmesi konusunda bazı çekincelere sahipti.
Rapora göre KOBİ'lerin %31'i üretken yapay zekayı kullanırken, üretken yapay zekayı kullanmayan şirketler ise teknolojinin kendi kullanım durumları için uygunsuz bulunmasının yanı sıra telif hakkı, yasal ve düzenleyici sorunlar gibi diğer faktörleri de gerekçe gösterdi.
Rapora göre, üretken yapay zekayı kullanan KOBİ'lerin yalnızca %28,6'sı çalışanları için kullanım kılavuzları hazırlamış; bu da şirketlerde yapay zeka kullanımının kapsamlı politikalar yerine genellikle bireysel girişimler yoluyla gerçekleştiğini gösteriyor.
Yönergelerin olmaması, kontrolsüz kullanım riskini artırır; zira şirket onayı veya yönlendirmesi olmadan yapay zeka araçlarını kullanan çalışanlar, kurumsal verilerin harici sistemlere aktarılması, telif hakkıyla korunan içeriğin ticari işlemlere dahil edilmesi ve karar alma süreçlerinde potansiyel olarak hatalı sonuçların kullanılması gibi risklere yol açabilir.
McKinsey'nin Ocak 2025 tarihli yapay zekâ ve işyeri kullanımı raporu, çalışanların geçiş sürecinde daha fazla destek ve eğitim beklediğini ve firmaların önemli bir kısmının yapay zekâ yatırımlarını artırmayı planladığını gösterirken, çalışanların yapay zekâ araçlarını verimli ve güvenli bir şekilde kullanabilmelerini sağlamak için kurumsal rehberlik, eğitim ve destek mekanizmalarına ihtiyaç duyulduğunu ortaya koydu.
McKinsey raporu, çalışanların üretken yapay zeka araçlarını yöneticilerin beklediğinden daha hızlı benimsediğini ve bu nedenle sadece teknolojiye yatırım yapmanın yeterli olmadığı, kullanım politikaları, beceri geliştirme programları ve risk yönetimi mekanizmalarının uygulanması ihtiyacının ortaya çıktığını gösterdi.
Uzmanlar, yapay zekâya geçişten kaynaklanan eşitsizliğin şirketler ve çalışanlar arasında ön plana çıkabileceğini, kurumsal aboneliklere ve eğitime erişimi olan çalışanların daha büyük faydalar elde edebileceğini, buna karşılık sınırlı erişime sahip veya belirsiz yönergelerle karşılaşanların geride kalabileceğini söylüyor.
Şirketler, verimliliği artırmak için yapay zeka araçlarının kullanımını genişletmeye çalışırken, aynı zamanda gizlilik, güvenlik, telif hakkı, doğruluk ve hesap verebilirlik konularını yönetmek için de kullanımını kısıtlamaya çalışıyorlar. AA