Uzmanlar, gıda kaybı ve israfından kaynaklanan organik atıkların sera gazı emisyonlarını artırdığını ve küresel ısınmayı hızlandırdığını belirterek, küresel ölçekte farkındalık yaratılması ve harekete geçilmesi çağrısında bulundu.
Küresel Gıda Bankacılığı Ağı'nda strateji ve inovasyondan sorumlu kıdemli direktör Ana Catalina Suarez Pena, 2026 Sıfır Atık Forumu'nda Anadolu Ajansı'na yaptığı açıklamada, gıda bankacılığı ve gıda israfı konularını değerlendirdi.
Küresel metan emisyonlarının yaklaşık %20'sinin organik atıklardan kaynaklandığını ve organik atıkların yaklaşık %77'sinin gıda atığı olduğunu belirtti.
"Aynı zamanda, dünya genelinde 2,5 milyar insan gıda güvensizliğiyle karşı karşıya. Bir paradoks var; bir yandan gıda kaybediyoruz ve israf ediyoruz, diğer yandan insanlar açlık ve gıda güvensizliğiyle karşı karşıya. Gıda bankalarının yaptığı şey, bu iki konuyu birbirine bağlamak," dedi.
Suarez, gıda güvensizliği, toprak, tarım ve gıda sistemlerinin öneminin giderek arttığını ve COP28'den bu yana her COP gündeminde yer aldığını belirtti.
"İnsanlar bazen iklimden bahsederken neden gıda sistemlerinden bahsettiğimizi soruyorlar. Gıda sistemlerinden bahsediyoruz çünkü gıda istikrarı her zaman risk altındadır."
"İklimle ilgili bir felaketle -seller, aşırı yağışlar, orman yangınları- karşılaştığımızda, gıda istikrarının nasıl etkilendiği giderek daha önemli hale geliyor. Hasat yöntemleri değişiyor, gübre maliyetleri artıyor. O zaman, içinde bulunduğumuz koşullar altında gıdayı nasıl ürettiğimiz ve insanların nasıl besleneceği hakkında konuşmamız gerekiyor," dedi.
Suarez, gıda israfını önleme yollarının COP31'de sıfır atık paketi kapsamında ele alınacağını söyledi.
"Atmamız gereken en önemli adım, gıda kaybını ve israfını en başından önlemektir, çünkü en iyi israf hiç oluşmayan israftır. COP31'den beklentimiz, israf gündeminin çok önemli bir yer tutmasıdır. COP31 başkanlığıyla görüştüğümüz konu, bunun müzakerelerin bir parçası haline gelmesi, gıda kaybını ve israfını azaltmak için teşvikler ve net bir gündem oluşturulmasıdır," dedi.
'Gıda israfını önlemek, gezegeni soğutmanın en iyi yoludur.'
Suarez, bir gıda bankasının 1 ton gıdanın israf edilmesini veya kaybolmasını önlediğinde, aynı zamanda 2,6 ton CO2 emisyonunun oluşmasını da engellediğini vurguladı. Sıfır Atık Forumu'ndan COP31'e taşınması gereken en önemli mesajlardan birinin, organik atıkları azaltmanın iklim taahhütlerini yerine getirmenin en hızlı yolu olduğu, ihtiyaç sahibi insanlara gıda sağlamanın ise gıda güvenliğini iyileştirmenin en hızlı yolu olduğu olduğunu söyledi.
Gıda güvensizliği ve üretilen tüm gıdaların %30'unun israf edilmesi sorunlarına yönelik çözümlerin halihazırda sahada mevcut olduğunu vurgulayan yetkili, sahada birçok çözümün hayata geçirildiğini söyledi.
"İhtiyacımız olan şey, halihazırda işe yarayan çözümleri teşvik etmek, desteklemek ve yaygınlaştırmaktır. Ve bu bizim taahhüdümüzdür. Gıda kaybını ve israfını önlemek, gezegeni soğutmanın ve insanları beslemenin en iyi yoludur. Herkesin bu sorunu çözmek için aktif olarak çalışmasını sağlamalıyız, çünkü bu paradoks herkesin sorunudur."
'Türkiye'nin gıda israfını öncelik haline getirmesi çok güçlü bir adım'
Global FoodBanking Network'ün iletişim ve pazarlama başkan yardımcısı Michael Oko, gıda israfını önlemenin aynı zamanda güçlü bir sera gazı olan metanın salınımını da önlediğini söyledi.
"Eğer yiyecekleri israf etmek yerine insanlara ulaştırabilirsek veya kompostlama gibi başka çözümlere yönlendirebilirsek, gezegeni ısıtan emisyonları gerçekten önemli ölçüde azaltabiliriz," dedi.
Oko, gıda israfının tüm emisyonların yaklaşık %8-10'unu oluşturduğunu, bunun da toplam emisyonların önemli bir payını teşkil ettiğini ve gıda israfını azaltmanın emisyonları düşürmek için önemli bir fırsat sunduğunu belirtti.
Sözlerine şöyle devam etti: Küresel iklim finansmanının yalnızca yaklaşık %4'ü şu anda gıda sistemlerine yönlendiriliyor; bu da açık bir kopukluk anlamına geliyor.
Uluslararası forumlarda gıda israfına ve gıda sistemlerine yönelik artan ilgiye dikkat çeken konuşmacı, Küresel Gıda Bankacılığı Ağı'nın birkaç yıldır iklim konferanslarında çalıştığını ve bu alanda ivme kazandığını belirtti.
"Türkiye bu alanda büyük bir liderlik sergiliyor. Gıda israfının bu yıl gündemin en üst sıralarında yer alması gerektiğini görüyoruz. Türkiye'nin bunu en önemli önceliklerden biri haline getirmesi gerçekten çok güçlü. Dünyada gıda güvenliği ve iklim sorunlarını aynı anda ele alabilecek gıda bankacılığı da dahil olmak üzere birçok çözüm var. Sadece sözde kalmamalı, eyleme ve uygulamaya da ihtiyacımız var; bu yılki COP'ta da bunu görmeyi umuyoruz," diyerek sözlerini tamamladı. AA